MuseumsAtlasOntdek musea wereldwijd.
Valuta
Dokumentationszentrum NS-Zwangsarbeit in Berlijn
Foto: Tim Rademacher · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Dokumentationszentrum NS-Zwangsarbeit

Herdenkings- en leerplek op een vrijwel volledig bewaard nazi-dwangarbeiderskamp in Berlin-Schöneweide – met vaste tentoonstellingen en gratis toegang.

OpeningstijdenGratis toegang Rolstoeltoegankelijk

Actuele tentoonstellingen

21 mei 2026 – 25 oktober 2026

Forced to Work – Willing to Survive

Internationale reizende tentoonstelling die aan de hand van levensverhalen dwangarbeid in bezet Polen, in het geannexeerde Oostenrijk en in Italië vergelijkt en de lijn doortrekt naar hedendaagse arbeidsuitbuiting.

29 september 2026 – 9 mei 2027

Wie erinnern wir? Wie erinnerst du?

Participatieve tentoonstelling over persoonlijke, familiale en maatschappelijke herinnering aan nazi-dwangarbeid, samen ontwikkeld met scholieren en jongeren uit meerdere landen.

Over het museum

Het kamp aan de Britzer Straße werd vanaf eind 1943 gebouwd in opdracht van Generalbauinspektor Albert Speer. Gepland was een dubbelkamp met 13 verblijfsbarakken en een stenen dienstbarak voor meer dan 2.000 buitenlandse arbeidskrachten; in werkelijkheid woonden hier onder meer Italiaanse militaire geïnterneerden en burgerdwangarbeiders uit verschillende Europese landen.

Na het einde van de oorlog gebruikte eerst het Sovjetleger het terrein, vanaf 1946 trok er een vaccininstituut in. Andere barakken dienden decennialang bijvoorbeeld als kinderdagverblijf, praktijk of verenigingsgebouw, zodat de geschiedenis van de plek lang nauwelijks zichtbaar was. Sinds 1995 is het zo’n 3,3 hectare grote complex beschermd monument, als laatste grotendeels bewaarde van ooit zo’n 3.000 dwangarbeiderskampen in Berlijn.

Na inzet van burgers besloot de Berlijnse Senaat in 2004 om in de leegstaande barakken een documentatiecentrum in te richten; het opende op 24 augustus 2006 als afdeling van de Stiftung Topographie des Terrors. In 2010 werd de behoedzaam gerestaureerde barak 13, met bewaard gebleven inscripties van geïnterneerden, toegankelijk gemaakt. Tegenwoordig toont het centrum twee vaste tentoonstellingen – over het dagelijks leven van dwangarbeid en over de geschiedenis van de Italiaanse militaire geïnterneerden –, daarnaast tijdelijke tentoonstellingen, een openbare vakbibliotheek, online databases over kamplocaties en een uitgebreid educatief programma.

Hoogtepunten

  • Het enige grotendeels bewaarde nazi-dwangarbeiderskamp van Berlijn (monument)
  • Vaste tentoonstelling “Alltag Zwangsarbeit 1938–1945”
  • Tentoonstelling over de Italiaanse militaire geïnterneerden in barak 4
  • Originele barak 13 met inscripties van de geïnterneerden (alleen met rondleiding)
  • Mediagids in veel talen, ook in gebarentaal en eenvoudige taal
  • Toegang en openbare rondleidingen gratis

Vaste collectie

  • Alltag Zwangsarbeit 1938–1945 – Laat dwangarbeid zien als alomtegenwoordig massaverschijnsel: het leven in het kamp, op de werkplek en in contact met de Duitse bevolking, bepaald door de racistische hiërarchie van de nazistaat.
  • Zwischen allen Stühlen. Die Geschichte der italienischen Militärinternierten 1943–1945 – Tentoonstelling in barak 4 over zo’n 650.000 Italiaanse soldaten die na 1943 als militaire geïnterneerden tot arbeid werden gedwongen – van de gevangenneming tot de late herinnering.
  • Baracke 13 – Grotendeels origineel bewaarde verblijfsbarak met inscripties van Italiaanse geïnterneerden in de kelder; alleen tijdens rondleidingen toegankelijk.
Opgericht
2006
Beheerder
Stiftung Topographie des Terrors
Directie
Christine Glauning

Toegangsprijzen & kortingen

De toegang is gratis.

Kinderen & jongeren–Gratis toegang voor iedereen.
Groepen–Rondleidingen en workshops voor schoolklassen en groepen vanaf 8 personen zijn gratis, maar aanmelden is verplicht (bildung_ns-zwangsarbeit@topographie.de).

Gratis toegang, ook voor openbare rondleidingen. Tentoonstellingscatalogus (272 pagina’s, vier taalversies) voor € 15.

Toegankelijkheid

  • Rolstoeltoegankelijk
  • Lift: geen informatie
  • Aangepast toilet: geen informatie
  • Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
  • Hulphonden welkom: geen informatie
  • Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
  • Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
  • Informatie in eenvoudige taal
  • Audiodescriptie

Tentoonstellingen inclusief barak 13 rolstoeltoegankelijk. Mediagids in 13 taalversies, waaronder Duitse gebarentaal, eenvoudige taal en audiodescriptie; eigen koptelefoons zijn welkom. Ook als app voor iOS en Android.

Kinderen & gezin

Beperkt geschikt voor kinderen

    Herdenkings- en documentatieplek over nazi-dwangarbeid; de meeste groepsrondleidingen zijn bedoeld voor jongeren vanaf de 9e klas, de tentoonstellingsrondleiding “Forced to Work” vanaf 14 jaar. Voor de 5e en 6e klas is er een aparte rondleiding op kindermaat.

    Bereikbaarheid & parkeren

    Met het openbaar vervoer

    Dokumentationszentrum NS-Zwangsarbeit (Bus 165)

    S-Bahnstation Schöneweide, vandaar ongeveer 8 minuten lopen; bus 165 tot halte Dokumentationszentrum NS-Zwangsarbeit.

    Route plannen

    Service & horeca

      Openbare wetenschappelijke naslagbibliotheek (zo’n 6.000 media) op het terrein.

      Evenementen & zaalverhuur

      Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd – vraag het rechtstreeks na bij het museum.

      Je bezoek plannen

      Rondleidingenja · duur ca. 2 uur
      Audiotourja
      Aanbod voor scholenja
      Goed om te wetenOpenbare rondleidingen zonder aanmelding en gratis: zaterdag 15.00 uur vaste tentoonstelling en barak 13 (Duits, 2 uur), zondag 15.00 uur terrein en barak 13 (Duits, 1 uur), zondag 16.00 uur in het Engels. Groepsrondleidingen in negen talen, workshops en internationale jongerenuitwisselingen na aanmelding (tel. +49-30-6390288-27 of -21).

      Musea in de buurt

      Ook te vinden onder