Gedenkstätte Todesmarsch im Belower Wald
Gedenkplaats op de plek van het boskamp bij Wittstock, waar de SS in april 1945 meer dan 16.000 gevangenen van concentratiekamp Sachsenhausen vasthield.
Over het museum
Op 21 april 1945 dreef de SS meer dan 30.000 gevangenen van concentratiekamp Sachsenhausen te voet naar het noordwesten. Tussen 23 en 29 april verzamelde ze er ruim 16.000 van in een stuk bos bij Below, vlak bij Wittstock. Zonder onderdak of verzorging, omheind en bewaakt, moesten de mensen daar dagenlang zien te overleven; velen haalden het niet. Afgeschilde dennenschors, waarvan de uitgehongerde gevangenen pap maakten, en kerven in beuken zijn nog altijd te zien.
Al in 1945 werd op de begraafplaats in het nabijgelegen Grabow een gedenksteen geplaatst voor gevangenen die hier stierven; in 1965 volgde een steen op de plek van het boskamp en in 1975 het nog altijd bestaande monument. Sinds 1976 markeren 120 borden de marsroutes tussen Oranienburg en Schwerin. In 1981 opende tegenover het bosterrein een klein museum als nevenvestiging van de Nationale Mahn- und Gedenkstätte Sachsenhausen, waarvan de tentoonstelling het antifascismebeeld van de DDR volgde. Sinds 1993 hoort de plek bij de Stiftung Brandenburgische Gedenkstätten; begin jaren 1990 werden ongeveer 4.000 vondsten geborgen.
Nadat een neonazistische brandaanslag in september 2002 een van de twee tentoonstellingsruimtes had verwoest, werd de gedenkplaats volledig opnieuw ingericht en bij de 65e verjaardag van de bevrijding in april 2010 heropend. Sindsdien informeert een openluchttentoonstelling op glazen zuilen over de ontruiming van de kampen, de dodenmars, het boskamp en de bevrijding; een vlonderpad leidt het historische bosterrein in, en het voormalige museumgebouw dient als educatieve projectwerkplaats.
Hoogtepunten
- Historisch bosterrein met sporen van het kamp van april 1945
- Dennen met afgeschilde schors en door gevangenen in beuken gekerfde tekens
- Openluchttentoonstelling op glazen zuilen (Duits en Engels)
- Vitrine met vondsten uit het Belower Wald
- Museumpad met reconstructies van provisorische schuilplaatsen (ca. 35 minuten)
- Monument uit 1975
Vaste collectie
- April 1945: Der Todesmarsch der Häftlinge des KZ Sachsenhausen – Openluchttentoonstelling op glazen panelen met foto’s, documenten, tekeningen en getuigenissen van overlevenden over de ontruiming, de dodenmars, het boskamp en de bevrijding, aangevuld met een vitrine met vondsten.
- Opgericht
- 1981
- Beheerder
- Stiftung Brandenburgische Gedenkstätten
- Directie
- Friederike Gehrmann
Toegangsprijzen & kortingen
De toegang is gratis.
| Kinderen & jongeren | –Gratis toegang voor iedereen. |
|---|---|
| Groepen | –Rondleidingen (ca. 90 minuten, max. 30 personen) volgens de educatiepagina € 15 tot 15 personen en € 25 tot 30 personen; projectdagen € 40 plus materiaal, meerdaagse projecten in overleg. De pagina van de bezoekersservice noemt € 15–50, afhankelijk van de groepsgrootte. |
Gratis toegang; alleen aangemelde rondleidingen en projecten zijn betaald.
Toegankelijkheid
Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd – vraag het rechtstreeks na bij het museum.
Kinderen & gezin
Beperkt geschikt voor kinderenAanbevolen vanaf 14 jaar
Het educatieve aanbod is bedoeld voor groepen vanaf 14 jaar; programma’s voor jongere kinderen zijn in overleg mogelijk. Het terrein is een bosgebied in de open lucht – neem weerbestendige kleding en bescherming tegen muggen en zon mee.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Niet bereikbaar met het openbaar vervoer; het dichtstbijzijnde station is Wittstock/Dosse (ca. 12 km).
Met de auto
Parkeerplaats aanwezig
Parkeerplaats bij de gedenkplaats.
Met auto of bus via de A 19, afrit Wittstock, daarna bewegwijzerd.
Route plannenService & horeca
- Café: niet aanwezig
- Restaurant: niet aanwezig
Geen eten of drinken ter plaatse; neem bij een langer bezoek proviand mee.
Evenementen & zaalverhuur
Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd – vraag het rechtstreeks na bij het museum.
Je bezoek plannen
| Rondleidingen | ja · duur ca. 1,5 uur |
|---|---|
| Aanbod voor scholen | ja |
| Goed om te weten | Tentoonstellingsteksten in het Duits en Engels, een Franse versie en kortere Deense en Nederlandse teksten als hand-out. Rondleidingen en workshops van meerdere uren (voor groepen vanaf 14 jaar, in het Duits of Engels) alleen na aanmelding; het aanbod vindt grotendeels buiten plaats. De berlinHistory-app biedt informatie over de dodenmarsen en de gedenkplaats. Rondleidingen voor volwassenen duren ongeveer 90 minuten; voor schoolklassen raadt de gedenkplaats een verblijf van vier tot zes uur aan. De route over het museumpad door het bosterrein duurt ongeveer 35 minuten. |
