LWL-industriemuseum in het Wittense Muttental met een vroege kolenmijn aan de Ruhr, de ringoven van een steenbakkerij en de bezoekersmijn Nachtigallstollen.
Reizende tentoonstelling van de herdenkingsplaats Amthordurchgang Gera over de uraniummijnbouw van de SDAG Wismut in Oost-Thüringen: het dagelijkse werk, geheimhouding, de Koude Oorlog en de gevolgen na 1990.
Over het museum
Bij de Hettberg bij Witten werd aantoonbaar vanaf 1714 steenkool gedolven, eerst door boeren in mijngangen (stollen), vanaf 1743 onder de adellijke familie von Elverfeldt. Vanaf 1832 waagde men met de schacht Neptun de overstap naar diepmijnbouw; stoommachines uit de werkplaats van Friedrich Harkort bedwongen het binnendringende water. De mijn Vereinigte Nachtigall Tiefbau telde in de jaren 1850 en 1860 met enkele honderden mijnwerkers tot de grote mijnen van de streek; de schacht Hercules bereikte in 1876 een diepte van 450 meter. Waterproblemen en een faillissement leidden in 1892 tot de sluiting.
In datzelfde jaar nog kocht bouwondernemer Wilhelm Dünkelberg het terrein. Hij liet een stoomsteenfabriek bouwen waarvan de dubbele ringoven vanaf 1897 boven de oude schacht Hercules tot elf miljoen stenen per jaar bakte, en liet voor het vervoer van de leisteenklei een tunnel door de Hettberg drijven – de huidige Nachtigallstollen. Na het einde van de steenfabriek in 1963 verviel het terrein; het diende laatstelijk als autosloperij.
Op initiatief van burgers, de monumentenzorg en de stad nam de Landschaftsverband Westfalen-Lippe het terrein in 1979 op in zijn gedecentraliseerde Westfälisches Industriemuseum. Na opgravingen en restauraties opende het museum in 2003. Tentoonstellingen in het gewelf van de ringoven, over de steenfabriek, de naoorlogse kleine mijnen en de kolenbinnenvaart op de Ruhr behandelen drie eeuwen industriegeschiedenis; de stollen zijn sinds 1990 als bezoekersmijn ingericht. Sinds 2014 huisvest de mijn ook een informatiecentrum van het Nationaal GeoPark Ruhrgebied.
Hoogtepunten
Rondleiding door de Nachtigallstollen tot aan een echte kolenlaag
Dubbele ringoven van de steenfabriek Dünkelberg (1897–1899)
Stoomhijsmachine uit 1887 met demonstraties
Nagebouwde Ruhrnachen (traditioneel binnenvaartschip op de Ruhr) en waterspeeltuin
Tentoonstelling over de kleine mijnen „Zeche Eimerweise”
Informatiecentrum GeoPark Ruhrgebied als startpunt van het Muttental
Vaste collectie
Weg in die Tiefe – In het gewelf van de ringoven boven de schacht Hercules gaat het om de overgang van galerijbouw naar diepmijnbouw – met modellen van ventilatie, waterhaling en mijnverlichting.
Ziegelei Dünkelberg – In de oostelijke ringoven volgt de tentoonstelling de weg van de leisteenklei van de groeve tot de gebakken baksteen en beschrijft het werk van de steenbakkers tot in de jaren zestig.
Zeche Eimerweise – Functionerende nabouwwerken, foto's en getuigenissen herinneren aan de meer dan 1000 kleine mijnen die tussen 1945 en 1976 in het Ruhrgebied kolen wonnen.
Opgericht
2003
Beheerder
Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL)
Directie
Gerben Bergstra
Toegangsprijzen & kortingen
Volwassenen
€ 6
Met korting
€ 3ontvangers van uitkeringen volgens SGB II en XII, studenten tot 30 jaar, leerlingen in een opleiding, deelnemers aan vrijwilligersdiensten, mensen met een GdB (graad van handicap) vanaf 50, houders van de NRW-Ehrenamtskarte
Kinderen & jongeren
gratisgratis t/m 17 jaar · Kinderen en jongeren tot 17 jaar en schoolklassen in klasverband gratis.
Senioren
–Geen seniorenkorting vermeld.
Mensen met een beperking
€ 3Korting vanaf GdB 50.
Studenten
€ 3Studenten tot 30 jaar, leerlingen in een opleiding.
Groepen (vanaf 16 pers.)
€ 5 p.p.Volwassenen in groepen vanaf 16 personen. Groepsrondleidingen exclusief toegang: Nachtigallstollen of museumrondleiding € 45, grote mijnrondleiding € 65 (max. 10 resp. 20 personen).
LWL-MuseumsCard (jaarkaart voor 31 musea van LWL en LVR)
€ 50Gereduceerd € 15; „Ich und Du” voor twee volwassenen € 70
Gratis toegang met de LWL-MuseumsCard, de LVR-Museumkaart, een pas van de Deutsche Museumsbund, ICOM en de RuhrtopCard (eenmalig).
Toegankelijkheid
Deels rolstoeltoegankelijk
Lift: geen informatie
Aangepast toilet
Gehandicaptenparkeerplaats
Hulphonden welkom: geen informatie
Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
Informatie in eenvoudige taal
Audiodescriptie: geen informatie
Gecertificeerd volgens „Reisen für Alle”. Rondleidingen bovengronds zijn geschikt voor rolstoelgebruikers; de bezoekersmijn is niet toegankelijk voor mensen met een loopbeperking, loophulpmiddelen of een rolstoel. Twee rollators te leen, een korte gids in makkelijke taal bij de kassa en een digitale mediagids via QR-code. De LWL biedt in zijn musea regelmatig rondleidingen met gebarentolk aan.
Kinderen & gezin
Erg geschikt voor kinderen & gezinnen
Toegang kinderen
gratis t/m 17 jaar
Gezinsrondleidingen & workshops
Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
Speeltuin / speelhoek
Kinderfeestjes
Familiezondag op elke eerste zondag van de maand met gratis meedoenprogramma en mijnbouwrondleidingen voor kinderen van 4 tot 6 jaar. Met de „Püngelsack” (bij de kassa) verkennen gezinnen het terrein op eigen houtje; speeltuin met beekje, boten bij de kassa te huur. Stollenrondleidingen vanaf 6 jaar.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Witten Hauptbahnhof · 20 min. lopen
Met S 5 of RB 40 tot station Witten Hauptbahnhof, van daar te voet via de Herbeder Straße, Im Sundern en de Nachtigallbrücke (ongeveer 20 minuten).
Met de auto
Parkeerplaats aanwezig · 18 min. lopen · 1,3 km naar de ingang
Bezoekersparkeerplaats „Parkplatz Nachtigallstraße”, van daar 1,3 km wandelen naar het museum. Direct bij de ingang slechts 7 plaatsen, waarvan 2 voor mensen met een loopbeperking.
Gehandicaptenparkeerplaats
Met de auto: A 43, afrit Witten-Heven, via de Herbeder Straße en de Ruhrstraße (B 235), na de Ruhrbrug de Nachtigallstraße in.
Biertuin, bistro en café „Waggon zur Nachtigall” (1 maart – 31 oktober 2026, di–zo 11.00–18.00 uur). WiFi in het hele museum.
Evenementen & zaalverhuur
Ruimtes te huur
Bruiloften / trouwceremonies
Burgerlijke huwelijkssluitingen (Standesamt) in de Nachtigallstollen (ongeveer 60 m in de berg, max. 20 personen; gebruik van de stollen € 120, exclusief kosten van het Standesamt Witten). Ontvangst op het buitenterrein of in het overdekte gebied van de ringoven via de horeca van het museum.
Stollenrondleidingen duren ongeveer 1 uur, max. 10 personen, vanaf 6 jaar; stevige schoenen zijn nodig, in de stollen is het ongeveer 14 °C (zomer) resp. 8 °C (winter) en op sommige plekken is de staanhoogte slechts 1,40 m. De „Große Bergwerkstour” (2 uur, vanaf 10 jaar) vindt op enkele tijdstippen plaats. Groepsrondleidingen minstens 10 dagen van tevoren boeken (tel. 02302 93664-28).