
Gedenkstätte Grafeneck
Herdenkingsplaats en documentatiecentrum op de Schwäbische Alb voor de meer dan 10.600 slachtoffers van de nazi-‘euthanasie’-moorden in Grafeneck in 1940.
Afzonderlijke secties tonen
Over het museum
Schloss Grafeneck bij Gomadingen ontstond uit een middeleeuwse burcht; in de 16e eeuw werd het uitgebouwd tot jachtslot van de Württembergse hertogen en onder hertog Carl Eugen tot barokke zomerresidentie. In de 19e eeuw verloor het aan betekenis; in 1928 kocht de evangelische Samariterstiftung het landgoed en richtte er een tehuis in voor mensen met een beperking.
In oktober 1939 namen de nazi’s het slot in beslag. Van januari tot december 1940 was Grafeneck de eerste moordinrichting van de zogeheten Aktion T4: in een tot gaskamer omgebouwde barak werden meer dan 10.600 mensen met een verstandelijke beperking of psychische aandoening vermoord, die uit psychiatrische inrichtingen en verpleeghuizen in Württemberg, Baden, Beieren, Hessen en Noordrijn-Westfalen hierheen waren gebracht.
Na de oorlog gebruikte de Samariterstiftung Grafeneck weer als voorziening voor mensen met een beperking, en dat doet ze nog steeds. Het herdenken kreeg stap voor stap vorm: in de jaren 50 en 60 ontstond een begraafplaats, in 1982 werd een gedenkplaat aangebracht en in 1990 een open gedenkkapel gebouwd.
In oktober 2005 opende het documentatiecentrum met een vaste tentoonstelling over slachtoffers, daders, verzet en de juridische afwikkeling na 1945. Grafeneck wordt gedragen door de vereniging Gedenkstätte Grafeneck e. V. in samenwerking met de Samariterstiftung en is nu een plek van leren en onderzoek. Je kunt er naar namen van slachtoffers zoeken, en het behoort tot de best bezochte herdenkingsplaatsen in Baden-Württemberg.
Zwaartepunten
- Vaste tentoonstelling in het documentatiecentrum over de nazi-‘euthanasie’ in het Duitse zuidwesten
- Open gedenkkapel uit 1990 en begraafplaats
- Alfabettuin als artistieke gedenkplek
- Namenboek en mogelijkheid om naar slachtoffers te zoeken
- Rondgangen met een inclusieve groep jongerengidsen
Vaste collectie
- Dauerausstellung im Dokumentationszentrum – De tentoonstelling documenteert de moorden van 1940 in Grafeneck, de levensverhalen van de slachtoffers, de daders, het verzet en de verwerking na de oorlog.
- Opgericht
- 2005
- Beheerder
- Gedenkstätte Grafeneck e. V. (in Zusammenarbeit mit der Samariterstiftung)
- Directie
- Thomas Stöckle
Toegangsprijzen & kortingen
De toegang is gratis.
| Volwassenen | gratis |
|---|---|
| Groepen | –Groepsprogramma’s betaald: seminar met rondgang (ca. 2 uur) € 100, scholen/kleine groepen € 75; workshop (ca. 3 uur) € 150/€ 100; dagseminar € 200/€ 150; seminars in eenvoudige taal (Leichte Sprache) gratis |
Gratis toegang tot herdenkingsplaats en documentatiecentrum.
Toegankelijkheid
- Rolstoeltoegankelijk: geen informatie
- Lift: geen informatie
- Aangepast toilet: geen informatie
- Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
- Hulphonden welkom: geen informatie
- Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
- Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
- Informatie in eenvoudige taal
- Audiodescriptie: geen informatie
De gedenkplaats ziet zichzelf als een toegankelijke, inclusieve leerplek (project “Barrierefreie Gedenkstätte”); seminars in Makkelijke Taal voor mensen met leermoeilijkheden zijn gratis (duur 3 uur). Inclusieve jeugdgidsgroep “Grafenschrecks”. De bushaltes onder de gedenkplaats zijn niet toegankelijk; het voetpad naar de gedenkplaats loopt over een vrij steile, geasfalteerde toegangsweg (ca. 10 minuten).
Kinderen & gezin
Beperkt geschikt voor kinderen
Herdenkingsplaats voor de slachtoffers van de nazi-‘euthanasie’-misdaden; het educatieve aanbod is bedoeld voor schoolklassen, jongeren- en volwassenengroepen.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Grafeneck · 10 min. lopen
Bus tot halte ‘Grafeneck’ (Gomadingen) of trein tot halte ‘Marbach (Lauter)-Grafeneck’; beide liggen op een paar meter van elkaar en zijn niet toegankelijk. Vandaar ca. 10 minuten lopen over de steile, geasfalteerde oprit.
Met de auto
Parkeerplaats aanwezig
Voldoende parkeerplaatsen tegenover het documentatiecentrum.
Navigatieadres: Grafeneck 3, 72532 Gomadingen-Grafeneck; bewegwijzerde toegangswegen vanuit Marbach (Lauter), Steingebronn en Münsingen.
Route plannenAdres & contact
Gedenkstätte GrafeneckGrafeneck 3
72532 Gomadingen
Baden-Württemberg, Duitsland
Service & horeca
Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.
Evenementen & zaalverhuur
Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.
Je bezoek plannen
| Rondleidingen | ja · duur ca. 1,5 uur |
|---|---|
| Aanbod voor scholen | ja |
| Goed om te weten | Seminars, workshops en rondgangen voor groepen na aanmelding (boeken via de online kalender geldt alleen als aanvraag); programma’s van de jongerengidsen in principe op woensdag. Af en toe openbare rondgangen (ca. 90 min.). Grafeneck is nog altijd een plek waar mensen met een beperking van de Samariterstiftung wonen en werken. |
Bezoekerservaringen
Ervaringen laden …





