Stoomgemaal uit 1849 waarmee het Haarlemmermeer werd drooggemalen – de grootste stoommachine ter wereld, plus het Polderpaviljoen over de geschiedenis van de streek.
13 juni 2026 – 2 november 2026
Kunstenaar Teresa van Twuijver ontwerpt voor een Noord-Holland dat na een klimaatramp is overstroomd een duurzame, handgemaakte klederdracht voor het leven op eilanden; met een projectie van Studio de Maan en een doe-activiteit.
Het Haarlemmermeer, ontstaan uit samengegroeide veenputten en vanwege het landverlies de “Waterwolf” genoemd, bedreigde in de 19e eeuw Amsterdam en Leiden. Koning Willem I besloot in 1836 tot drooglegging en koos daarbij niet voor windmolens, maar voor de toen nieuwe stoomkracht. Vanaf 1840 werden de Ringvaart en de ringdijk aangelegd, daarna drie gemalen, genoemd naar waterbouwkundigen: Leeghwater, Lijnden en Cruquius – het laatste naar landmeter en meteoroloog Nicolaus Cruquius. In 1849 ging De Cruquius in bedrijf, in 1852 was het meer leeggepompt.
Anders dan de twee andere gemalen werd De Cruquius nooit gemoderniseerd; vanaf 1912 diende het alleen nog als reserve en in 1932/33 werd het buiten bedrijf gesteld. Toen sloop dreigde, zette het Koninklijk Instituut van Ingenieurs zich in voor behoud, en het gebouw werd museum. Het hart is de originele balansstoommachine, die geldt als de grootste stoommachine ter wereld; sinds 2002 brengt een hydraulisch systeem haar weer in beweging voor demonstraties.
In 2009 kocht de Vereniging Hendrick de Keyser het neogotische gebouw, een rijksmonument, en restaureerde het tot 2011. Het museum wordt beheerd door de Stichting Haarlemmermeermuseum De Cruquius, die met zo’n 225 vrijwilligers het erfgoed van de gemeente Haarlemmermeer bewaart. In 2020 werd de presentatie in het gemaal vernieuwd, in 2025 opende ernaast het Polderpaviljoen van Braaksma & Roos Architecten. Het vertelt de circa 2000-jarige geschiedenis van land, water en lucht in de Haarlemmermeer en het leven van de pioniers in de nieuwe polder.
| Volwassenen | € 16 |
|---|---|
| Met korting | € 12CJP-pashouders |
| Kinderen & jongeren | € 10gratis t/m 4 jaar · T/m 4 jaar gratis; 5–12 jaar € 10 online of € 11 aan de kassa; 13–17 jaar € 12 online of € 13 aan de kassa. Kinderen alleen onder begeleiding van een volwassene. |
| Senioren | –Geen seniorenkorting in de prijslijst |
| Mensen met een beperking | –begeleider gratis · Begeleider van rolstoelgebruikers gratis |
| Groepen | –Rondleidingen voor groepen tot 60 personen: € 65 per gids (max. 20 personen), exclusief entree, minstens twee weken vooraf boeken |
| Gezinnen | € 50Gezinsticket voor 2 volwassenen en maximaal 2 kinderen t/m 17 jaar, alleen online |
| Toeslag living-history-rondleiding (vanaf 18 jaar) | € 2,50Kinderen t/m 17 jaar zonder toeslag |
| Combi Stoomlab en museum (7–12 jaar) | € 13 |
| Combi Stoomlab en museum (13–17 jaar) | € 15 |
| Speurtocht voor kinderen | € 1,50Aan de kassa |
| Privévoorstelling living history | € 180Exclusief entree |
| Trouwfoto’s in het gemaal | € 801,5 uur voor vier personen incl. fotograaf |
Volwassenen € 17,50 aan de kassa, € 16 online; één ticket geldt voor gemaal en Polderpaviljoen. Gratis met Museumkaart (alleen online verkrijgbaar, niet aan de kassa); ook gratis met VriendenLoterij VIP-KAART, ICOM en als begunstiger van Meer-Historie. Escape game zonder meerprijs bij de entree. Extra openstelling € 150 per uur.
Polderpaviljoen drempelvrij, met automatische schuifdeur en lift naar het Theehuis. In het gemaal brengen twee plateauliften (tot 225 kg) bezoekers met hulp van vrijwilligers naar de eerste verdieping en de machinezaal; de omloop buiten rond de machinezaal is niet rolstoeltoegankelijk. Rolstoel en rollator te leen. Invalidentoiletten in beide gebouwen. Eén invalidenparkeerplaats bij het Theehuis, twee op het parkeerterrein achter het paviljoen. Zitbanken in beide gebouwen.
Erg geschikt voor kinderen & gezinnen
| Toegang kinderen | gratis t/m 4 jaar |
|---|---|
| Gezinsticket | € 50 · Gezinsticket voor 2 volwassenen en maximaal 2 kinderen t/m 17 jaar, alleen online |
Speurtochten voor kinderen van 4 tot 12 jaar in het gemaal of het paviljoen; aan het eind opent een code de schatkist. In het Stoomlab experimenteren kinderen van 7 tot 12 jaar met modelstoommachines (sessies van 30 minuten op bepaalde dagen, vooral in de vakanties). De living-history-rondleiding op zondag is nadrukkelijk bedoeld voor gezinnen. Gezinsticket online.
Cruquiusbrug / Cruquius Museum · 3 min. lopen · 250 m
Connexxion-bus 340 (Haarlem – Hoofddorp – Uithoorn) tot halte Cruquiusbrug / Cruquius Museum, direct naast het gemaal; vanaf station Haarlem of Hoofddorp telkens ca. 15 minuten. Ingang in het Polderpaviljoen.
Gratis parkeren
Groot gratis parkeerterrein achter het gemaal, verhard pad naar de ingang. Touringcarparkeerplaats naast de oprit (keren op de Cruquiusdijk). Niet overnachten met de camper; dichtstbijzijnde camperplaats is Camperpark N205 bij het Floriadepark in Vijfhuizen.
Ca. 15 minuten van Haarlem en Hoofddorp, 20–25 minuten van Amsterdam; vanuit Hoofddorp via de N201 naar de rotonde Cruquius. Eigen aanlegsteiger (15 m) aan de Ringvaart, reserveren via het secretariaat, kleine bijdrage voor het onderhoud.
Route plannenTheehuis Cruquius (zelfstandig bedrijf) met koffie, gebak, lunch en terras aan de Ringvaart, vanuit het museum binnendoor bereikbaar; reserveren via +31 23 528 6946. Gratis wifi in het museum.
Tot 75 personen.
Auditorium in het Polderpaviljoen met uitzicht op het gemaal voor 8 tot 75 personen (deelbaar, techniek aanwezig, catering via het Theehuis); voorkamer van de Witte Boerderij in Hoofddorp tot 10 personen. Trouwfoto’s in de machinezaal mogelijk.
Aanvragen & details| Rondleidingen | ja · duur ca. 45 min. |
|---|---|
| Audiotour | ja |
| Aanbod voor scholen | ja |
| Fotograferen | Fotograferen toegestaan; fotoshoots en trouwreportages alleen na boeking. |
| Goed om te weten | Alle bezoekers krijgen een demonstratie van de grote machine (eventueel korte wachttijd). Op zondag om 13.00 en 14.30 uur een theatrale living-history-rondleiding (ca. 45 minuten) met Nicolaus Cruquius en andere personages. Gratis audiotour via de app izi.travel (koptelefoon € 1 aan de kassa). Escape game voor 4–7 personen vanaf 16 jaar (1 uur) alleen op aanvraag, twee weken vooraf. Talrijke schoolprogramma’s voor basis- en middelbare scholen (educatie@shmdc.nl). |
Cookies helpen je deze website te gebruiken. Kaart en statistieken laden we alleen met jouw toestemming.
