
De Middelste Molen
De enige papierfabriek van Nederland die nog werkt met waterkracht en stoom – een levend museum met rondleidingen en papierschepworkshops.
Alleen afzonderlijke secties laten voorlezen
Over het museum
Aan de Loenense Molenbeek bij het Apeldoorns Kanaal wordt sinds 1622 papier gemaakt. De fabriek hoorde lange tijd bij een boerderij; de „papierboeren“ van Loenen gingen in de winter, als het water bevroor, door met de landbouw. In 1886 brandden de toen twee bestaande Middelste Molens af; een jaar later werd slechts één bedrijf herbouwd – de huidige fabriek.
Op de Veluwe waren er rond 1740 ongeveer 168 papiermolens. Met stoommachine en elektriciteit won later de machinale productie terrein. De Middelste Molen produceerde met haar kleine bedrijf nog tot 1960 op traditionele wijze; in 1969 werd zij volledig stilgelegd en raakte zij in verval.
Eind jaren tachtig stelde de Nederlandse papierindustrie geld beschikbaar om haar te redden; in 1989 kochten de papierfabrieken van de streek het bedrijf gezamenlijk en brachten het onder in een stichting. Na de restauratie liepen in 1991 weer de eerste vellen papier van de machine. In 2001 kwam er een eigen museumstichting bij, zodat het huis als werkend museum kan worden gerund.
Vandaag laten meer dan zeventig vrijwilligers tijdens rondleidingen de hele weg zien, van de grondstof (katoen, linnen, hennep, cellulose) over het scheppen en de historische langzeefmachine tot het drogen op stoomverwarmde cilinders. Het papier – van aquarelpapier tot speciaal papier voor restaurateurs – wordt verkocht in de papierwinkel.
Hoogtepunten
- Enige Nederlandse papierfabriek met waterkracht- en stoomaandrijving
- Historische papiermachine en stoomdroger uit 1895 in bedrijf
- Handgeschept papier, ook met watermerk
- Papierschep-, ebru- en washiworkshops
- Papierwinkel met kunstenaars- en restauratiepapier
Vaste collectie
- Papierfabrik mit Führung – Rondgang door de werkende fabriek: van het scheuren en malen van de grondstoffen over het scheppen tot het drogen op stoomcilinders.
- Opgericht
- 2001
- Beheerder
- Stichting Museum De Middelste Molen
Toegangsprijzen & kortingen
| Volwassenen | € 7,50 |
|---|---|
| Kinderen & jongeren | € 3,50gratis t/m 5 jaar · Kinderen van 6 tot 12 jaar betalen € 3,50; tot 6 jaar gratis. |
| Senioren | –Senioren betalen het normale tarief. |
| Groepen | € 7 p.p.Groepen van meer dan 20 volwassenen betalen € 7 per persoon, groepen van meer dan 20 kinderen € 3 per persoon. Groepsbezoeken (10 tot 50 personen) alleen met reservering. |
Tickets online met tijdvak boeken (aanbevolen) of ter plaatse, afhankelijk van beschikbaarheid; betaling alleen met pinpas (geen contant geld). Online betalen met een buitenlandse bankpas is niet mogelijk – reserveer dan telefonisch en betaal aan de kassa. Online tickets worden niet terugbetaald; een datum wijzigen kan tot 48 uur van tevoren per e-mail.
Toegankelijkheid
- Deels rolstoeltoegankelijk
- Lift: geen informatie
- Aangepast toilet
- Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
- Hulphonden welkom
- Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
- Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
- Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
- Audiodescriptie: geen informatie
De ontvangstruimte en een groot deel van de fabriek zijn met rolstoel te bereiken; enkele plekken zijn lastig met een rolstoel of grote rollator. Gehandicaptentoilet in de ontvangstruimte. Aangelijnde honden zijn welkom.
Kinderen & gezin
Erg geschikt voor kinderen & gezinnen
| Toegang kinderen | gratis t/m 5 jaar |
|---|
- Gezinsrondleidingen & workshops
- Doe- en voelstations
- Speeltuin / speelhoek
Kinderen kunnen in de workshops zelf papier scheppen; tijdens de rondleidingen mogen ze het scheppen uitproberen. Naast het terras is er een waterspeeltuin die ook toegankelijk is voor kinderen met een beperking.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Buurtbus 510 Apeldoorn – Loenen en terug, alleen van maandag tot en met vrijdag.
Met de auto
Gratis parkeren
Voldoende gratis parkeerplaatsen dicht bij de ingang; fietsenrekken aanwezig.
De molen is ook bereikbaar via het jaagpad langs het Apeldoorns Kanaal.
Route plannenService & horeca
- Café
- Restaurant: niet aanwezig
- Museumwinkel
In de ontvangstruimte en op het terras zijn koffie, thee, frisdranken, gebak en soep verkrijgbaar. Papierwinkel en cadeauwinkel (dinsdag tot zaterdag 10.00–16.00 uur, in de winter wo–za) met kunstenaarspapier, kaarten en boeken.
Evenementen & zaalverhuur
Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.
Je bezoek plannen
| Rondleidingen | ja |
|---|---|
| Audiotour | nee |
| Fotograferen | Fotograferen zonder flits is toegestaan; voor commerciële foto- en videoopnamen is vooraf een vergunning nodig. |
| Goed om te weten | Het museum is alleen met rondleiding toegankelijk (maximaal 7 personen per rondleiding; groepsrondleidingen duren ongeveer 1 tot 1,5 uur). Online geboekte tickets gaan voor; bezoekers zonder reservering moeten mogelijk op de volgende rondleiding wachten. Workshops (bijvoorbeeld papierscheppen, ebru-marmeren, washi) staan in de evenementenkalender. |



