
Ir. D.F. Woudagemaal
Grootste nog bedrijfsklare stoomgemaal ter wereld bij Lemmer – UNESCO-werelderfgoed met rondleiding door de machinehal en bezoekerscentrum.
Afzonderlijke secties tonen
Over het museum
Omdat grote delen van Friesland in de 19e en het begin van de 20e eeuw in de winter steeds weer onder water stonden en de windmolens en sluizen het overtollige water niet meer aankonden, werden vanaf 1913 plannen ontwikkeld voor een groot stoomgemaal aan de oever van de toenmalige Zuiderzee bij Lemmer. De hoofdingenieur van de provinciale waterbouwdienst, Dirk Frederik Wouda, ontwierp het gebouw in 1917/18 in een zakelijk-traditionele vormentaal met verwijzingen naar het rationalisme. Op 7 oktober 1920 nam koningin Wilhelmina de installatie in gebruik.
Vier grote stoommachines drijven acht centrifugaalpompen aan, die water uit het Friese watersysteem naar het huidige IJsselmeer pompen. Aanvankelijk werd met kolen gestookt, later met turf en sinds 1967 met zware stookolie. Sinds de bouw van het elektrische Hooglandgemaal in Stavoren in 1967 springt het gemaal alleen nog bij extreem hoogwater bij – maar het is tot op vandaag inzetbaar en wordt onderhouden door waterschap Wetterskip Fryslân. In 1947 kreeg het de naam van zijn bouwer.
Het bouwwerk met zijn markante schoorsteenzuil van ongeveer 60 meter hoog staat sinds 1977 onder monumentenbescherming en werd in 1998 als technisch meesterwerk van de waterbouw op de UNESCO-werelderfgoedlijst geplaatst. In 2011 opende er naast het gebouw een modern bezoekerscentrum met een interactieve tentoonstelling over Fries waterbeheer en klimaatverandering. Vrijwillige gidsen leiden van daaruit door de machinehal en het ketelhuis; op enkele dagen per jaar draait het gemaal onder stoom voor oefendoeleinden.
Hoogtepunten
- Machinehal met vier grote stoommachines, vaak als „kathedraal van de stoom” aangeduid
- In het ticket inbegrepen rondleiding door machinehal en ketelhuis
- Interactieve tentoonstelling over waterbeheer en klimaatverandering met VR-bril
- Panoramazaal met uitzicht over het IJsselmeer en de baai van Lemmer
- Stoomdagen, waarop het gemaal onder stoom draait
- Smeedworkshops in de Gemaalsmederij
Vaste collectie
- Interaktive Ausstellung im Besucherzentrum – De tentoonstelling legt het Friese waterbeheer en de gevolgen van klimaatverandering uit, met puzzeltafel, VR-bril en filmzaal.
- Beheerder
- Stichting Ir. D.F. Woudagemaal (Eigentümer des Schöpfwerks: Wetterskip Fryslân)
Toegangsprijzen & kortingen
| Volwassenen | € 11 |
|---|---|
| Met korting | € 9Houders van een CJP-pas |
| Kinderen & jongeren | € 6,50gratis t/m 5 jaar · Jongeren van 6 tot en met 17 jaar betalen € 6,50. |
| Groepen (vanaf 15 pers.) | € 10 p.p.Vanaf 15 personen; aanmelding per e-mail gewenst. Bus- en rederijgroepen betalen € 9 per persoon. |
| Bus- en rederijgroepen (per persoon) | € 9Vanaf 15 personen, na aanmelding |
| Schoolklassen (per leerling) | € 4,75Minimaal 15 personen |
| Smeedworkshop spijker of hart (6–12 jaar) | € 8,50Ongeveer 15 minuten, vrijdag en zaterdag op aanvraag, alleen naast de toegang |
| Smeedworkshop voor groepen (vanaf 13 jaar, per persoon) | € 12,5030 minuten, maximaal 6 personen tegelijk, vrijdag en zaterdag, alleen naast de toegang |
De Museumkaart geldt hier niet. Het ticket omvat een rondleiding en de multimediatour. Met een bibliotheekpas krijgt men € 1 korting (één persoon per pas). Wie binnen twee maanden ook het Fries Museum bezoekt, krijgt tegen vertoon van het ticket 20% korting. Online tickets zijn momenteel niet verkrijgbaar; kaarten zijn er aan de kassa. Geen biljetten van € 100 of meer; betaling per pinpas is mogelijk.
Toegankelijkheid
- Rolstoeltoegankelijk
- Lift: geen informatie
- Aangepast toilet
- Gehandicaptenparkeerplaats
- Hulphonden welkom
- Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
- Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
- Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
- Audiodescriptie: geen informatie
Bezoekerscentrum en gemaal zijn volgens het museum toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Gehandicaptenparkeerplaatsen op het terrein tegenover het bezoekerscentrum. Honden zijn niet toegestaan, behalve assistentiehonden.
Kinderen & gezin
Erg geschikt voor kinderen & gezinnen
| Toegang kinderen | gratis t/m 5 jaar |
|---|
- Gezinsrondleidingen & workshops
- Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
- Doe- en voelstations
Kinderen lossen in het museum een zoekopdracht op rond de hoofdmachinist Jelle en krijgen daarna een diploma als hulpmachinist. Interactieve tentoonstelling met puzzeltafel en VR-bril; in de vakanties zijn er activiteiten zoals voorlees- en knutseldagen, en smeedworkshops voor kinderen vanaf 6 jaar.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Lemmer, Ir. D.F. Woudagemaal
Bus tot de halte „Lemmer, Ir. D.F. Woudagemaal”, die op loopafstand van het gemaal ligt.
Met de auto
Gratis parkeren
Gratis parkeerplaats voorlangs de weg aan de Plattedijk; volgens het museum minder dan 10 minuten lopen naar de ingang. Gehandicaptenparkeerplaatsen tegenover het bezoekerscentrum.
- Gehandicaptenparkeerplaats
Het gemaal ligt iets buiten Lemmer aan de provinciale weg N359 (richting Balk), direct aan het IJsselmeer.
Route plannenAdres & contact
Ir. D.F. WoudagemaalGemaalweg 1
8531 PS Lemmer
Friesland, Nederland
Service & horeca
- Café
- Museumwinkel
Koffie- en theeverkoop in de glazen panoramazaal met uitzicht op het IJsselmeer (dranken, gebak). Lunchpakket „Woudagemaal lunchtas” voor een picknick in de omgeving (€ 17,25). Winkel met boeken, souvenirs en modelstoommachines. Twee natuurpaden rond het gemaal.
Evenementen & zaalverhuur
- Ruimtes te huur
- Privéfeesten
- Zakelijke evenementen
- Bruiloften / trouwceremonies
Tot 100 personen.
Panoramazaal voor 15–100 personen (vergaderingen van november tot maart van maandag tot en met woensdag op afspraak), „’t Stoomlokaal” in een voormalige dienstwoning voor 5–20 personen het hele jaar. Officiële trouwlocatie van de gemeente Friese Meren; ook familiedagen en maatwerkarrangementen.
Aanvragen & detailsJe bezoek plannen
| Rondleidingen | ja |
|---|---|
| Audiotour | ja (NL, EN, DE, FR, FY) |
| Aanbod voor scholen | ja |
| Honden | niet toegestaan (hulphonden uitgezonderd) |
| Goed om te weten | Het bezoek begint in het bezoekerscentrum; vrijwillige gidsen starten op wisselende tijden in de panoramazaal voor rondleidingen die in het ticket zijn inbegrepen (de laatste om 16.00 uur). De multimediatour loopt via een QR-code op de eigen smartphone. Dronevluchten boven het gemaal zijn verboden. Op enkele dagen draait het gemaal onder stoom; de data staan in de online agenda. |
Bezoekerservaringen
Ervaringen laden …

