Museum Klooster Ter Apel

Actuele tentoonstellingen

Over het museum

Het klooster gaat terug op een schenking van pastoor Jacobus Wiltingh, die in 1464 zijn land bij „Apell” overdroeg aan de Orde van het Heilig Kruis. Vanuit het moederklooster Bentlage bij Rheine kwamen kruisheren naar het zuidoosten van Groningen, waar ze in korte tijd het klooster „Domus Novae Lucis” bouwden, het Huis van het Nieuwe Licht. Bij het complex hoorden onder meer een watermolen, een bak- en brouwhuis en een poortgebouw; er woonden nooit meer dan veertig koorheren tegelijk, het handwerk werd gedaan door lekenbroeders.

Met de reformatie in Westerwolde kwam in 1593 een einde aan het kloosterleven: de laatste prior ging over tot het protestantisme en dreef in het gebouw een herberg, de laatste koorheer stierf in 1614. Daarna kwam het complex in handen van de stad Groningen, die het als school en opslagplaats gebruikte en grote delen ervan – waaronder de westvleugel en de bovenverdieping – liet afbreken.

Tussen 1930 en 1933 werd het gebouw grondig gerestaureerd; de voormalige kruishof werd daarbij omgevormd tot kruidentuin. In de jaren 80 groeide het uit tot een professioneel geleid museum, en in 2001 volgde de herbouw van de westvleugel naar ontwerp van de Deense architecten Johannes en Inger Exner. Ter Apel is het laatst gestichte en tegelijk het enige van de ooit 34 middeleeuwse kloosters in de provincie Groningen dat herkenbaar als klooster bewaard is gebleven.

Nu laat een vaste tentoonstelling het dagelijks leven van de kruisheren zien in de kerk, de kapittelzaal, het refter en de kamers van prior en subprior. Daarnaast zijn er werken van de Groninger schilder Henk Helmantel, Russische iconen en elk jaar twee tijdelijke tentoonstellingen die verband houden met het kloosterleven.

Hoogtepunten

• Laatgotische kanunnikenkerk met doksaal en koorbanken
• Kruidentuin in de voormalige kruishof
• Doe het zelf als kruisheer: een habijt aantrekken, een strozak in de slaapcel, een spreeknis in het refter
• Vaste tentoonstelling „De middeleeuwen van Helmantel” in de kamers van prior en subprior
• Russische iconen uit de 18e en 19e eeuw in het gastenverblijf
• Belevingspad „Kanukjespad” door het kloosterbos voor gezinnen

Vaste collectie

• Het kloosterleven van de Kruisheren – De vaste tentoonstelling beslaat een groot deel van het kloostergebouw en laat bezoekers zelf ervaren hoe de dag van de kruisheren verliep.
• De middeleeuwen van Helmantel – Schilderijen van de Groninger schilder Henk Helmantel met christelijke en middeleeuwse onderwerpen in de kamers van prior en subprior.
• Russische iconen – Russische iconen uit de 18e en 19e eeuw in het voormalige gastenverblijf voor doorreizende abten en priors.

Beheerder

Stichting Museum Klooster Ter Apel

Directie

Marjan Brouwer

Toegangsprijzen & kortingen

Gratis met de Museumkaart, als vriend van het museum en met de ICOM-pas – telkens niet bij evenementen. De VriendenLoterij VIP-kaart is hier niet geldig. Bruilofts- en familiefotoshoots in overleg tegen de normale toegangsprijs.

Toegankelijkheid

• Deels rolstoeltoegankelijk
• Lift
• Aangepast toilet
• Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
• Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie: geen informatie

Hoofdingang 90 cm breed; een bredere ingang met dubbele glazen deuren aan de achterkant (ca. 100 m verderop) wordt na telefonische aankondiging (+31 599 581 370) geopend. Door hoge middeleeuwse drempels en trapjes zijn niet alle ruimtes bereikbaar met rolstoel of scootmobiel. Lift in de nieuwbouw naar kelder en bovenverdieping; rolstoeltoilet in de kelder (niet bereikbaar voor zeer grote scootmobielen). Eén eenvoudige leenrolstoel. Film over het klooster met Nederlandse, Duitse en Engelse ondertiteling; overal zitbankjes; lettertype Atkinson Hyperlegible. Persoonlijke begeleiders voor blinde en slechtziende gasten in voorbereiding.

Kinderen & gezin

Erg geschikt voor kinderen & gezinnen

• Gezinsrondleidingen & workshops
• Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
• Doe- en voelstations

Kinderen kunnen een habijt aantrekken, de verstopte „Kloostermini’s” zoeken en op zolder proefliggen op het strobed – zonder schermen, met echte belevenissen. Het belevingspad Kanukjespad (2,4 km) voert met een opdrachtenboekje door het kloosterbos. In de schoolvakanties en in oktober (Kindermaand) zijn er extra activiteiten.

Bereikbaarheid & parkeren

In en rond Ter Apel staat het museum aangegeven met „Klooster”. Voer in de navigatie „Museum Klooster Ter Apel” of het adres in, niet alleen „Klooster” (meerdere bedrijven in het dorp hebben dat woord in hun naam). Fietsknooppunt 24 ligt in de buurt, fietsenrekken voor het museum.

Service & horeca

• Café
• Restaurant: niet aanwezig
• Museumwinkel
• Garderobe
• Kluisjes

Museumcafé in het refter met zelfbediening (koffie, thee, limonade); lunch en diner in het naastgelegen hotel-restaurant Boschhuis. Museumwinkel met boeken en cadeaus over kloosterleven, middeleeuwen en Westerwolde, in de proviandkelder kloosterbier van Brouwerij Westerwolde. Onbewaakte garderobe bij de ontvangst en gratis kluisjes. Toeristisch infopunt Ter Apel in de naastgelegen spieker.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Zakelijke evenementen
• Bruiloften / trouwceremonies

Tot 120 personen.

Kapittelzaal voor presentaties en lezingen tot 45 personen of vergaderingen tot 12 personen (9.00–16.30 uur), Lekenkerk met 120 plaatsen (9.00–12.00 uur, als er geen schoolgroepen zijn). Trouwen in de Kapittelzaal, Kanunnikenkerk of Lekenkerk; feesten en overnachten in het naastgelegen hotel-restaurant Boschhuis.

Je bezoek plannen