Museum van de Geest

Actuele tentoonstellingen

Over het museum

Het museum is gevestigd in het voormalige lepra-, pest- en dolhuis van Haarlem aan de Schotersingel. Rond 1300 vestigde zich hier buiten de stadspoorten een gemeenschap van melaatsen rond een kapel, waaruit een stedelijk leprozenhuis voortkwam; vanaf 1413 moesten mensen die van lepra werden verdacht uit het hele land voor onderzoek naar Haarlem komen. In 1564 kwam er een vleugel met cellen voor ‘dollen’ bij, rond 1675 een verbeterhuis. In de loop der eeuwen diende het complex ook als arm- en ziekenhuis, bejaardenhuis en crisiscentrum. Bewaard is onder meer een regentenkamer uit 1756.

Het idee voor een landelijk museum over de geschiedenis van de psychiatrie ontstond eind jaren 70, toen grote inrichtingen werden opgeheven en hun erfgoed verloren dreigde te gaan. Verschillende psychiatrische instellingen stelden hun collecties beschikbaar, en in 2005 opende in het vrijgekomen gebouw het Dolhuys als museum van de psychiatrie. Vanaf het begin stonden persoonlijke ervaringen van betrokkenen naast de historische objecten.

In 2016 kwam daar het Outsider Art Museum in Amsterdam bij. In 2020 werden beide huizen samengevoegd onder de naam Museum van de Geest; het Haarlemse gebouw werd grondig gerenoveerd, opnieuw ingericht en in november 2020 door koningin Máxima heropend. In 2022 ontving het museum de European Museum of the Year Award.

Nu verbindt de vaste presentatie persoonlijke verhalen, wetenschap, historische objecten en hedendaagse kunst rond de vraag wat de menselijke geest is en hoe we ervoor zorgen. In 2026 vertrok de outsider-artcollectie uit Amsterdam; sinds oktober 2026 is ze te zien in een pop-uptentoonstelling in de Vleeshal aan de Grote Markt in Haarlem.

Hoogtepunten

• Zo'n 700 jaar oud gebouwencomplex van het voormalige lepra-, pest- en dolhuis
• Historische dolcel en regentenkamer uit 1756
• Open Geest Route met digitale gids, die de oude muren laat spreken
• Interactieve kinder- en jongerenroutes waarin je je eigen gebruiksaanwijzing invult
• European Museum of the Year Award 2022
• Outsider-artcollectie, vanaf oktober 2026 als pop-up in de Vleeshal

Vaste collectie

• Open Geest Route – Vaste presentatie over het raadsel van de menselijke geest met persoonlijke verhalen, historische objecten uit de psychiatrie en hedendaagse kunst, met een digitale gids.

Opgericht

2005

Directie

Marije Kool

Toegangsprijzen & kortingen

Gratis met Museumkaart en VriendenLoterij VIP-KAART, en ook met I amsterdam City Card, Haarlem Pas, Vriendenpas en ICOM-kaart. Tickets online of aan de kassa; de digitale gids is bij de entree inbegrepen. Voor de pop-uplocatie in de Vleeshal zijn er aparte tickets tegen dezelfde prijzen.

Toegankelijkheid

• Deels rolstoeltoegankelijk
• Lift: niet aanwezig
• Aangepast toilet
• Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten: niet aanwezig
• Rondleidingen in gebarentaal: niet aanwezig
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie

Gelijkvloers, drempelvrij gebouw met rolstoeltoegankelijke ingang en toilet; toegang wel alleen voor rolstoelen tot 65 cm breed (bredere, ook elektrische rolstoelen passen niet). Leenrolstoel, klapkrukjes en zitplekken aanwezig. Hulphonden met tuig toegestaan. Beeldbeschrijvingen, audiotour, ringleiding en open ondertiteling; geen braillematerialen, geen aanbod in gebarentaal en geen prikkelarme ruimte. Met een gehandicaptenparkeerkaart parkeer je op algemene invalidenparkeerplaatsen, straatparkeerplaatsen en bewonersplekken in de buurt, niet in parkeergarages.

Kinderen & gezin

Erg geschikt voor kinderen & gezinnen

• Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
• Doe- en voelstations

Interactieve routes met eigen gids voor 8–12 jaar (met rapper Willem de Bruin, genomineerd voor de Museumkids Award 2025) en 13–17 jaar, waarin kinderen een persoonlijke ‘gebruiksaanwijzing’ invullen en hun boekendubbelganger vinden; ook aanbevolen als programma voor kinderfeestjes of BSO-groepen. Voor de allerkleinsten (0–7 jaar) is er een doe-tentoonstelling met sokkels om zelf standbeeld op te zijn, plus een zoekspel door het Dolhuys vanaf ongeveer 6 jaar (ook in het Engels). Alles is bij de entree inbegrepen.

Bereikbaarheid & parkeren

Plan je reis van deur tot deur via 9292.nl.

Service & horeca

• Café
• Museumwinkel
• Kluisjes

Museumcafé Thuys in de oude kapel met terras (koffie, huisgemaakte lunch, borrel), di–zo 10.30–17.00 uur; reserveren vanaf 6 personen via reserveringen@museumvandegeest.nl. In het café werken ook mensen met een psychische kwetsbaarheid of beperking. Museumwinkel zonder ticket toegankelijk. Tassen alleen tot A4-formaat mee de zalen in, kluisjes in de foyer; grotere tassen kun je afgeven bij de receptie.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Zakelijke evenementen

Tot 140 personen.

Ketelhuis (2 × 24 plaatsen, receptie 45), Parkzaal (70 plaatsen, receptie 85), Zorgzaal in de oude slaapzaal (115 plaatsen, receptie 140), Museumcafé Thuys (30 plaatsen, receptie 75), Serre (15 plaatsen, receptie 20); de Regentenkamer is tijdelijk niet te boeken. Ook het hele museum is te huur. Contact: verhuur@museumvandegeest.nl.

Je bezoek plannen