
Sonnenborgh
Museum en publiekssterrenwacht op een bolwerk uit 1552: historische telescopen, weer- en sterrenkunde en sterrenkijken in de winter.
Afzonderlijke secties tonen
Over het museum
Sonnenborgh verbindt twee tijdperken. Het bolwerk werd halverwege de 16e eeuw aangelegd in opdracht van keizer Karel V, die Utrecht met vier bastions liet beschermen tegen de nieuwe artillerie; Sonnenborgh is als enige daarvan vrijwel volledig bewaard gebleven. In de 17e eeuw legde de universiteit hier haar eerste hortus botanicus aan, en rond 1700 richtte de scheikundige Johann Conrad Barchusen in de kazematten een van de vroegste scheikundige laboratoria in.
Halverwege de 19e eeuw werd op het bolwerk de nieuwe universiteitssterrenwacht gebouwd; koning Willem III legde in 1853 de eerste steen. Het hoofdgebouw werd ontworpen door natuurkundige Buys Ballot, die hier in 1854 ook het meteorologisch instituut KNMI oprichtte – dat verhuisde pas in 1897 naar De Bilt. Rond 1930 maakte het zononderzoek van Marcel Minnaert en Kees de Jager de sterrenwacht internationaal bekend.
Na het vertrek van het sterrenkundig instituut in 1987 werd Sonnenborgh een museum en publiekssterrenwacht. Tussen 1998 en 2003 legden archeologen het bedolven bolwerk weer bloot. In 2018 opende de vernieuwde tentoonstelling ‘Ver weg komt dichterbij’ en in 2020 kreeg de plek de status van nationaal chemisch erfgoed.
Tegenwoordig toont het museum sterren- en weerkunde in grotendeels origineel bewaarde ruimtes: de meridiaanzaal, het zonnelab en koepels met de Merz-refractor uit 1863 en een grote zonnetelescoop. In het winterhalfjaar zijn er sterrenkijkavonden.
Hoogtepunten
- Merz-refractor uit 1863 in een draaibare koepel
- Grootste zonnetelescoop van Nederland (op zondag de zon bekijken)
- Meridiaanzaal en zonnespectrograaf uit de tijd van Minnaert
- Bolwerk uit 1552 met resten van een vroeg scheikundig laboratorium
- Sterrenkijkavonden van oktober t/m maart
Vaste collectie
- Ver weg komt dichterbij – Interactieve sterrenkundetentoonstelling met een tablet als gids door sterrenwacht en bolwerk – van zononderzoek en tijdmeting tot zwarte gaten.
- Op Aarde – Belevingstentoonstelling met installaties uit kunst en wetenschap over het klimaat en onze relatie met de aarde; geschikt vanaf 16 jaar.
- Beheerder
- Stichting Museum Sterrenwacht Sonnenborgh
- Directie
- Giovanni Stijnen
- Bezoekers per jaar
- ca. 34.774 (2025)
Toegangsprijzen & kortingen
| Volwassenen | € 13 |
|---|---|
| Met korting | € 10Studenten |
| Kinderen & jongeren | € 8,50gratis t/m 3 jaar · Kinderen t/m 3 jaar gratis, 4–17 jaar € 8,50. |
| Mensen met een beperking | –begeleider gratis · Begeleider van rolstoelgebruikers gratis. |
| Studenten | € 10 |
| Groepen | –Groepsrondleiding van 1,5 uur voor € 100 per groep (max. 15 personen), exclusief toegang. |
| Toeslag planetarium | € 5 |
| Sterrenkijkavond (oktober–maart) | € 18,50alleen online; kinderavond: prijs geldt voor kind en begeleidende volwassene; Museumkaart en kortingskaarten niet geldig |
Gratis met Museumkaart (niet ter plaatse te koop); ook gratis met VriendenLoterij VIP-KAART (alleen voor de kaarthouder), NVON-lidmaatschapskaart en Voedselbank Cultuurpas. U-pas: volwassenen € 8,50, kinderen € 5,50. Museumtickets alleen op de dag van je bezoek aan de kassa, alleen pinbetaling. Prijzen vanaf 1 januari 2026.
Museumpassen & citycards
- Museumkaart · gratis toegang
Toegankelijkheid
- Deels rolstoeltoegankelijk
- Lift: niet aanwezig
- Aangepast toilet: niet aanwezig
- Gehandicaptenparkeerplaats
- Hulphonden welkom
- Tastmodellen / voelbare objecten
- Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
- Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
- Audiodescriptie: geen informatie
Monumentale gebouwen met drempels en zware deuren, geen liften; telescopen en bolwerk alleen via trappen bereikbaar, geen rolstoeltoegankelijke toiletten. Begeleiding aanbevolen. Openbare invalidenparkeerplaatsen aan de Lange Nieuwstraat 106 en Servaasbolwerk 2-3. Om de twee maanden op zondag (of in overleg) rondleidingen ‘Sterren kijken met handen en oren’ voor volwassenen met een visuele beperking; leuningen en tactiele markeringen. Rustigere dagen: di–do.
Kinderen & gezin
Erg geschikt voor kinderen & gezinnen
| Toegang kinderen | gratis t/m 3 jaar |
|---|
- Gezinsrondleidingen & workshops
- Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
- Doe- en voelstations
De vaste tentoonstelling is bedoeld voor kinderen vanaf 8 jaar; voor 3- tot 6-jarigen is er het zoekspel ‘Voetzoekertjes’. Kinderkijkavonden op zaterdag (6–12 jaar, oktober–maart), ‘Kosmische kindercolleges’ voor 8- tot 12-jarigen op de laatste woensdag van de maand en jeugdcursussen sterrenkunde. De tentoonstelling ‘Op Aarde’ is pas geschikt vanaf 16 jaar.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Utrecht Vaartsche Rijn · 10 min. lopen
Vanaf station Utrecht Vaartsche Rijn ca. 10 minuten lopen, vanaf Utrecht Centraal ca. 20 minuten lopen (via Domtoren, Lange Nieuwstraat, Agnietenstraat).
Met de auto
Geen eigen parkeerplaats bij het museum.
Geen eigen parkeerterrein; parkeren op straat (bijv. Nieuwegracht) is beperkt en betaald. Aanbevolen: parkeergarages Springweg of Station Vaartsche Rijn (elk ca. 10 min. lopen).
- Gehandicaptenparkeerplaats
Ingang aan de rand van het Zocherplantsoen, in het witte gebouw boven op de heuvel.
Route plannenAdres & contact
SonnenborghZonnenburg 2
3512 NL Utrecht
Utrecht, Nederland
Service & horeca
- Café: niet aanwezig
- Restaurant: niet aanwezig
- Museumwinkel
- Wifi
Geen horeca; meegebracht eten mag je in de tuin opeten. Museumwinkel (o.a. eclipsbrillen) ook zonder ticket toegankelijk.
Evenementen & zaalverhuur
- Ruimtes te huur
- Privéfeesten
- Zakelijke evenementen
- Bruiloften / trouwceremonies
Terreplein (met glazen dak), bibliotheek, collegezaal en tuin via cateraar Qeet (info@qeet.nl, +31 30 696 6121) voor feesten, bruiloften, congressen en diners.
Aanvragen & detailsJe bezoek plannen
| Rondleidingen | ja · duur ca. 1,5 uur |
|---|---|
| Audiotour | ja |
| Aanbod voor scholen | ja |
| Goed om te weten | In de tentoonstelling ‘Ver weg komt dichterbij’ dient een tablet als gids met vragen en experimenten. Groepsrondleidingen op aanvraag. Bij bewolking vindt het sterrenkijken plaats in het planetarium. |
Bezoekerservaringen
Ervaringen laden …





