Stoomgemaal Winschoten

Over het museum

Op de plek van het huidige museum stonden vroeger watermolens die het lager gelegen land afwaterden. Een onweersbui verwoestte beide; de ene molen kon worden hersteld, de andere werd vervangen door een stoominstallatie om onafhankelijker van het weer te zijn. In 1895 kwam er een tweede stoommachine bij, en daarmee eindigde het molentijdperk hier. In 1929 werd de oudere machine vervangen door een elektromotor, die direct kon worden ingeschakeld, terwijl de stoominstallatie een week van tevoren moest worden opgestookt.

In 1971 werd het gemaal buiten gebruik gesteld, omdat een nieuw gemaal het werk overnam. Daarna hielden de laatste machinist en zijn zoon de machine in goede staat. Het gebouw en de machine staan sinds 1978 onder monumentenzorg. In 1983 werd de Stichting tot Behoud van de Groninger Stoommachines opgericht; zij restaureerde het gemaal in vijf jaar tot de staat van 1929 en exploiteert het sindsdien als museum. In 2025 werd het hele complex door vrijwilligers opnieuw opgeknapt.

Bijzonder is de techniek: het gemaal werkt met twee vijzels (Archimedische schroeven), hoewel bijna alle Nederlandse gemalen later zijn omgebouwd naar centrifugaalpompen. Een liggende tweecilinder-tandem-compound-stoommachine uit 1895 van 175 pk en een Lancashire-ketel uit 1935 drijven de grote schroef aan, een elektromotor van 120 pk uit 1929 de kleinere. Van de vroeger ongeveer 120 stoomgemalen van de provincie Groningen is dit het enige bewaarde exemplaar; landelijk zijn er nog negen over. Het museum toont daarnaast miniatuur-stoommachines.

Hoogtepunten

• Enige bewaarde stoomgemaal van de provincie Groningen
• Stoommachine uit 1895 en Lancashire-ketel uit 1935
• Twee vijzels uit de molentijd
• Miniatuur-stoommachines in het museum
• Gratis toegang, vrijwilligers leiden rond en leggen uit

Vaste collectie

• Dampfmaschine und Kessel – Een liggende tandem-compound-stoommachine uit 1895 en een Lancashire-ketel uit 1935 laten zien hoe vroeger met houtvuur water uit het land werd gepompt.
• Schneckenpumpen und Elektromotor – Twee Archimedische schroeven, aangedreven door stoom en door een elektromotor uit 1929, leggen de geschiedenis van de ontwatering van de Reiderlanden uit.
• Miniaturdampfmaschinen – Kleine stoommachines vullen in het museum de grote installatie aan en verdiepen het thema stoomkracht.

Beheerder

Stichting tot Behoud van Groninger Stoomwerktuigen

Toegangsprijzen & kortingen

De toegang is gratis.

De toegang is gratis.

Toegankelijkheid

Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.

Kinderen & gezin

Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.

Bereikbaarheid & parkeren

Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.

Service & horeca

Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Zakelijke evenementen
• Bruiloften / trouwceremonies

Een kleine en een grote zaal voor vergaderingen en evenementen, catering op verzoek (geen alcohol); het gemaal is bovendien trouwlocatie van de gemeente Oldambt.

Je bezoek plannen