Abdij van Bornem

Over het museum

De geschiedenis van de abdij begint in 1603, toen de Spaanse edelman Pedro Coloma, heer van Bornem, de eerste steen legde voor een klooster ter ere van het Heilig Kruis. Het gebouw bleef aanvankelijk onbewoond. Vanaf 1658 trokken Engelse dominicanen erin; zij bouwden het klooster verder uit en richtten er een opleidingscollege op, waardoor de plek in Bornem bekend werd als het Engels Klooster. Rond 1768 werd het vervallen klooster afgebroken, op de kerk na, en tussen 1769 en 1773 verrees een nieuw classicistisch complex met vier vleugels rond een binnenplaats. In 1772 kreeg het domein zijn kloostertuin.

Tijdens de Franse Revolutie werd het klooster verbeurd verklaard en in 1797 openbaar verkocht; de kloosterlingen kochten het terug, maar moesten het in 1825 wegens schulden van de hand doen. In 1836 kwam het definitief in handen van de cisterciënzers van de Sint-Bernardsabdij van Hemiksem, die al sinds 1833 in Bornem verbleven. Zo leefde de in de revolutie opgeheven abdij van Hemiksem in Bornem verder als Sint-Bernardusabdij. Tussen 1840 en 1842 bouwden de monniken een nieuwe neoclassicistische kerk op de plaats van de oude; ze doet sinds 1974 dienst als parochiekerk. In 1872 volgde de bibliotheek.

Na een lange periode van verval werd de site vanaf 2016 grondig gerestaureerd: eerst daken en gevels, vanaf 2019 ook de bibliotheek en de ruimtes op de benedenverdieping. In de bovenverdiepingen en bijgebouwen kwamen woningen. Begin 2022 ging de abdij opnieuw open voor bezoekers. Abt Leo Van Schaverbeeck, de laatste abt, keerde na de restauratie terug en overleed in februari 2023; sindsdien woont er geen kloostergemeenschap meer. De gemeente Bornem beheert de abdij als erfgoedsite.

Bezoekers wandelen door de pandgangen met portretten van de abten en bekijken de refter, de kapittelzaal, de Sint-Thomaskapel en het koorgestoelte. In verhaalkamers vertellen objecten, schilderijen en schermen over Pedro Coloma, de Engelse dominicanen, de cisterciënzers en de streek. Het hoogtepunt is de pronkbibliotheek op twee verdiepingen met ongeveer 35.000 werken, waaronder boeken uit de vijftiende eeuw en verluchte handschriften uit de dertiende en veertiende eeuw. Rond de abdij ligt een ommuurd park met boomgaard en kruidentuin dat vrij toegankelijk is.

Hoogtepunten

• Pronkbibliotheek uit 1872 op twee verdiepingen met ongeveer 35.000 werken
• De „hel“: een afgesloten kast voor vroeger verboden boeken
• Pandgangen, refter, kapittelzaal en Sint-Thomaskapel
• Verhaalkamers over Pedro Coloma, de Engelse dominicanen en de cisterciënzers
• Inclusief parcours met voelplaten, geluid en geuren
• Ommuurd abdijpark met boomgaard en kruidentuin

Vaste collectie

• Kloosterruimtes en verhaalkamers – Parcours over de benedenverdieping langs pandgangen, refter, kapittelzaal, Sint-Thomaskapel en koorgestoelte, met schilderijen en beelden uit de abdijcollectie. Verhaalkamers met objecten en schermen belichten Pedro Coloma, de Engelse dominicanen, de cisterciënzers en de streek.
• Pronkbibliotheek – Bibliotheek uit 1872 op twee verdiepingen met ongeveer 35.000 werken, van vroege drukken tot verluchte handschriften, en een grote afdeling over de cisterciënzerorde. In een afgesloten kast, de „hel“, werden vroeger verboden boeken bewaard.

Beheerder

Gemeente Bornem – Autonoom Gemeentebedrijf Bornem (Dienst Erfgoed en Toerisme)

Toegangsprijzen & kortingen

Tickets via de webshop of aan de kassa. De tarieven zijn volgens de abdij indicatief en kunnen jaarlijks geïndexeerd worden. De Museumpas is (nog) niet geldig. Schoolbezoeken kosten volgens de website € 100 of € 70 per klasgroep.

Toegankelijkheid

• Rolstoeltoegankelijk: niet aanwezig
• Lift: geen informatie
• Aangepast toilet: geen informatie
• Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten
• Rondleidingen in gebarentaal
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie

Door het historische karakter is de abdij niet ingericht voor rolstoelgebruikers: onderweg moet je steeds enkele treden (maximaal twee) nemen. Langs het parcours staan zitplaatsen, aan het onthaal zijn klapstoeltjes en een rolstoel te leen, en medewerkers helpen bij de trappen. Het inclusieve parcours voor blinde, slechtziende, dove en slechthorende bezoekers combineert tastbare elementen, voelplaten, geluid en geuren met een aangepaste audioguide of een gids in gebarentaal. Alleen geleidehonden zijn toegelaten in het gebouw.

Kinderen & gezin

Erg geschikt voor kinderen & gezinnen

• Gezinsrondleidingen & workshops
• Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour

Aan het onthaal krijgen gezinnen een doe-bundel om de abdij samen te ontdekken. In de Erfgoedapp leidt Pedro Coloma families met verhalen en opdrachten door twaalf abdijruimtes. Families kunnen ook een eigen rondleiding met gids boeken.

Bereikbaarheid & parkeren

Met de auto via de N16, die aansluit op de A12 en de E17. Fietsers vinden de abdij aan fietsknooppunt 23, met een fietsenrek naast de abdijkerk. Het centrum van Bornem ligt op ongeveer 800 meter.

Service & horeca

• Museumwinkel
• Wifi

In het onthaal is een kleine museumwinkel met streekproducten, publicaties, tweedehands boeken uit de abdijbibliotheek, het abdijspel Abbates en Bornem Tripel en Dubbel; er is ook het toeristisch infokantoor. In de degustatieruimte kan je bij activiteiten en groepsbezoeken koffie, thee of abdijbier drinken. In het vroegere lekenbroedershuis zit de taverne De Lotuspoort, die apart wordt uitgebaat. In de hele abdij is er gratis wifi.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Zakelijke evenementen

De abdij verhuurt ruimtes voor studiedagen, product- en persvoorstellingen en recepties. Fotoreportages, bijvoorbeeld voor huwelijken of communies, kunnen op aanvraag.

Je bezoek plannen