Gedenkstätte Bautzen

Over het museum

Bautzen geldt als geen andere plek als symbool van politieke gevangenschap in de Sovjet-bezettingszone en de DDR. De stad had twee gevangenissen: de in 1904 geopende Landesstrafanstalt Bautzen I, in de volksmond ‘Gelbes Elend’ (Gele Ellende) genoemd, en de in 1906 samen met het Amts- und Landgericht gebouwde huis van bewaring Bautzen II. In de nazitijd werden hier ook ‘Schutzhäftlinge’ (politieke gevangenen zonder proces) verhoord en mishandeld. Na 1945 gebruikte de Sovjet-geheime politie Bautzen II als huis van bewaring, terwijl Bautzen I tot 1950 dienstdeed als speciaal kamp waar duizenden mensen omkwamen.

In 1956 richtte het Ministerium für Staatssicherheit in Bautzen II een speciale gevangenis in voor ongeveer 200 gevangenen – onder wie regimecritici, gedetineerden uit de Bondsrepubliek en vermeende spionnen. Officieel bleef de gevangenis als dekmantel onder het ministerie van Binnenlandse Zaken vallen. In december 1989 kwamen de politieke gevangenen vrij, in januari 1992 werd de inrichting definitief gesloten.

Vooral op aandringen van oud-gevangenen, die zich in 1990 in het Bautzen-Komitee hadden verenigd, ontstond in het gebouw een herdenkingsplaats die in 1993 voor het eerst de deuren opende. Sinds 1994 wordt ze beheerd door de Stiftung Sächsische Gedenkstätten, waarvan het concept uitdrukkelijk ook de vervolging in de nazitijd en de geschiedenis van Bautzen I omvat. Het grotendeels in originele staat bewaarde cellenblok kun je zelfstandig verkennen; tentoonstellingen, een introductiefilm, mediastations en rondleidingen met ooggetuigen vertellen de geschiedenis van beide gevangenissen in drie periodes van vervolging.

Hoogtepunten

• Grotendeels origineel bewaard cellenblok van de speciale Stasi-gevangenis
• Tentoonstellingen over gevangenschap in de nazitijd, het Sovjet-speciale kamp en de Stasi-gevangenis
• Introductiefilm (23 minuten) over de geschiedenis van beide gevangenissen in Bautzen
• Regelmatig rondleidingen met voormalige politieke gevangenen
• Gratis toegang en gratis openbare rondleidingen

Vaste collectie

• Stasi-Gefängnis Bautzen II. 1956–1989 – De route voert door cellen, verhoorkamers en luchtplaatsen van de speciale gevangenis van de Staatssicherheit; zuilen met informatie stellen plekken in de gevangenis en afzonderlijke levensverhalen van gevangenen voor.
• Geschichte des Speziallagers Bautzen. 1945–1956 – De tentoonstelling documenteert het Sovjet-speciale kamp in de ‘Gelbes Elend’ en de levensomstandigheden van de mensen die daar geïnterneerd en veroordeeld waren.
• Haft unterm Hakenkreuz. Bautzen I und Bautzen II 1933–1945 – Thema is het gevangeniswezen in beide gevangenissen van Bautzen tijdens de nazidictatuur, inclusief de vervolging van politieke tegenstanders.

Opgericht

1993

Beheerder

Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft

Directie

Silke Klewin

Toegangsprijzen & kortingen

De toegang is gratis.

Toegang en openbare rondleidingen zijn gratis. Projectdagen voor schoolklassen en jongerengroepen zijn eveneens gratis; het Saksische ministerie van Onderwijs subsidieert reizen van schoolklassen naar herdenkingsplaatsen.

Toegankelijkheid

• Deels rolstoeltoegankelijk
• Lift
• Aangepast toilet: geen informatie
• Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
• Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie: geen informatie

Beperkt toegankelijk voor mensen met een mobiliteitsbeperking: bij de hoofdingang zijn enkele treden, als alternatief is er een lift met buitentoegang aan de achterkant van het cellenblok (meld je bij het personeel). Binnen zijn alle verdiepingen met de lift bereikbaar. Honden zijn niet toegestaan, assistentiehonden uitgezonderd.

Kinderen & gezin

Beperkt geschikt voor kinderen

Herdenkingsplaats; scholierenprojecten vanaf klas 10 (sommige ook in een versie voor klas 8) van het Duitse schoolsysteem.

Bereikbaarheid & parkeren

Met de auto via de A 4 (Dresden–Görlitz), afrit Bautzen-West of Bautzen-Ost; vanaf Dresden ca. 40 minuten.

Service & horeca

Publicaties van de herdenkingsplaats zijn verkrijgbaar via de webshop van de stichting. Honden (behalve assistentiehonden) mogen niet mee naar binnen.

Evenementen & zaalverhuur

Het museum heeft hierover geen informatie gepubliceerd – vraag het rechtstreeks na bij het museum.

Je bezoek plannen