Botanische Tuinen Universiteit Utrecht

Over het museum

De Universiteit Utrecht werd in 1636 opgericht en kreeg al drie jaar later een kruidentuin op het bolwerk Sonnenborgh. In 1723 verhuisde de tuin naar het gebied tussen de Nieuwegracht en de Lange Nieuwstraat, waar de huidige Oude Hortus ontstond. In 1920 kwam het Cantonspark in Baarn met kassen aan de universiteit; tot 1987 diende het als botanische tuin. Bij de verhuizing van de hogeschool naar de wijk De Uithof kocht de universiteit in 1963 het „Werk aan de Hoofddijk“, een fort van de Oude Hollandse Waterlinie, dat kortweg Fort Hoofddijk heet. Sinds 1986/87 zijn de tuinen en collecties, die eerder over meerdere plaatsen verspreid waren, hier samengebracht.

Op ongeveer tien hectare ligt tegenwoordig de grootste academische tuin van Nederland. De rotstuin, in 1963 begonnen op de wagenloodsen van het fort en aangelegd met meer dan 2000 ton Ardennengesteente, behoort tot de soortenrijkste van Europa. Daarnaast zijn er onder meer de evolutietuin, die 900 miljoen jaar plantenontwikkeling laat zien, een bamboebos, een Noord-Amerikaanse bostuin, een insectenweide, een ontdekkingstuin en een vogelkijkhuis. De levende collectie omvat meer dan 10.000 soorten uit meer dan 350 families, met de nadruk op Noord- en Zuid-Amerika. Met veertien landelijk erkende collecties behoort Utrecht tot de grootste deelnemers aan de Nationale Plantencollectie.

De tuinen dienen tegelijk onderzoek, onderwijs en natuurbehoud en noemen zichzelf een „groen museum“; ze zijn lid van de Museumvereniging. De Tropische kassen en het vlinderhuis zijn sinds december 2025 gesloten en worden gesloopt. Nieuwe kassen zouden op zijn vroegst medio 2028 open gaan.

Hoogtepunten

• Rotstuin, een van de grootste en soortenrijkste van Europa
• Evolutietuin met een tijdreis door 900 miljoen jaar plantenontwikkeling
• Meer dan 10.000 plantensoorten met veertien landelijk erkende collecties
• Historisch Fort Hoofddijk van de Waterlinie met tuincafé Botanica en terras
• Ontdekkingstuin, bamboebos, insectenweide en vogelkijkhuis
• Puzzelroutes voor kinderen

Vaste collectie

• Felsgarten – Vlak achter de ingang ligt een van de grootste rotstuinen van Europa, in de jaren zestig op de wagenloodsen van het fort aangelegd en ingericht met gesteente uit de Ardennen.
• Evolutionsgarten – Een groene tijdlijn van groenalgen tot bloeiende planten toont 900 miljoen jaar ontwikkeling van het plantenrijk.
• Entdeckergarten – De tuin maakt de vele verbanden tussen mens en plant beleefbaar, met verhoogde plantbakken en tastranden langs de paden.

Beheerder

Universiteit Utrecht

Toegangsprijzen & kortingen

Met Museumkaart gratis toegang (alleen fysieke of digitale kaart, geen foto); evenzo met de Vriendenpas van de Botanische Tuinen, het Universiteitsmuseum & Oude Hortus en het Utrechts Universiteitsfonds, en met de pas van UU/HU/UMCU/HKU. De VriendenLoterij-kaart geldt niet. Met de U-Pas is betalen niet mogelijk. Betalen kan alleen met pas; een online ticket zonder vaste datum is verkrijgbaar.

Toegankelijkheid

• Deels rolstoeltoegankelijk
• Lift: geen informatie
• Aangepast toilet
• Gehandicaptenparkeerplaats
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
• Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie: geen informatie

Met uitzondering van delen van de rotstuin zijn de tuinen toegankelijk met rolstoel en kinderwagen. Rolstoeltoegankelijk toilet met verschoontafel in het entreegebouw, gratis leenrolstoelen („HandyCar(e)s“) naast de ingang en gehandicaptenparkeerplaatsen tegenover de hoofdingang. Rolstoelgebruikers gaan de tuinen binnen via de automatische poort naast het entreegebouw. In de ontdekkingstuin zijn er verhoogde plantbakken en tastranden langs de paden voor gebruikers van een blindenstok. Hulphonden zijn welkom.

Kinderen & gezin

Erg geschikt voor kinderen & gezinnen

• Gezinsrondleidingen & workshops
• Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
• Doe- en voelstations
• Kinderwagenvriendelijk
• Verschoonruimte

Vier puzzelroutes voor kinderen van 4 tot 13 jaar (elk € 2,50), een vogelspel in het vogelkijkhuis, de ontdekkingstuin en de gezinsactie „Tuinlab“ op enkele zon- en feestdagen van 12.00 tot 15.00 uur, en excursies naar bijen, vogels en nachtvlinders. Picknicken in de tuin is toegestaan. Kinderen tot 3 jaar gratis.

Bereikbaarheid & parkeren

Naast de hoofdingang is er een ingang aan de Harvardlaan (voor houders van een online ticket, Vriendenpas, Museumkaart of campuskaart). De draaideuren daarvan zijn niet geschikt voor rolstoelen en kinderwagens. Fietsenstallingen bij de hoofdingang.

Service & horeca

• Café
• Museumwinkel
• Kluisjes
• Wifi

Tuincafé Botanica in het entreegebouw, met terras en uitzicht op de rotstuin en Fort Hoofddijk; van 1 maart tot 1 december dagelijks 10.00–16.30 uur, keuken 11.30–15.00 uur; picknicktassen zijn vooraf te bestellen; tafels zijn niet te reserveren. Museumwinkel met planten, zaden, boeken en cadeaus, ook zonder toegangsticket bereikbaar. Lockers bij de hoofdingang. Gratis wifi in de hele tuin. Betalen in café en winkel alleen met pas.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Zakelijke evenementen

Tenten „Fortzicht“ en „Katsura“ in de tuin en ’s avonds het tuincafé Botanica; catering is mogelijk. De kas, de Wachendorffzaal en het leerlaboratorium zijn wegens de verbouwing van de kassen niet meer te huur.

Je bezoek plannen