Zaanse Schans
Vrij toegankelijk erfgoeddorp aan de Zaan met windmolens, groene houten huizen, ambachtelijke bedrijfjes en kleine musea over de Zaanse industriegeschiedenis.
Over het museum
De naam herinnert aan een schans die in 1574, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, aan de Zaan werd aangelegd tegen Spaanse troepen. Het huidige ensemble is te danken aan architect Jaap Schipper, die na de Tweede Wereldoorlog het plan bedacht om bedreigde houten huizen, pakhuizen en molens uit de Zaanstreek op één plek te behouden, omdat ze in de regio steeds vaker moesten wijken voor moderne bebouwing.
Vanaf 1961 – het oprichtingsjaar van de huidige stichting – werden talrijke gebouwen over land en over water hierheen verplaatst en weer opgebouwd. Zo ontstond tot in de jaren 1970 een woon- en werkbuurt zoals die rond het midden van de 19e eeuw typisch was voor de Zaan. Later kwamen er nog meer gebouwen bij, waaronder gereconstrueerde molens.
De Zaanse Schans is geen afgesloten museumterrein, maar een bewoonde buurt: de meeste huizen worden particulier bewoond. Je kunt er verschillende industriemolens bezoeken die verfpigmenten, olie, specerijen of hout verwerken, en ambachtelijke bedrijven zoals een kaasmakerij, klompenmakerij, tinnegieterij en kuiperij. Daarnaast zijn er kleine musea, zoals het Molenmuseum, Museum Zaanse Tijd over de uurwerkmakerij, het Bakkerijmuseum, het Wevershuis en de historische Albert Heijn-winkel, en bij de ingang het Zaans Museum. Het gebied wordt beheerd door de Stichting De Zaanse Schans, die ook verantwoordelijk is voor onderhoud en marketing. Met zo’n 2,6 miljoen bezoekers (2024) behoort de Zaanse Schans tot de drukst bezochte uitjes van Nederland.
Hoogtepunten
- Rij werkende industriemolens aan de Zaan, o.a. De Kat (verfpigmenten) en Het Jonge Schaap (zaagmolen)
- Groene Zaanse houten huizen en pakhuizen, die vanaf 1961 hierheen zijn verplaatst
- Ambachten van dichtbij: kaasmakerij, klompenmakerij, tinnegieterij, kuiperij
- Kleine musea zoals het Molenmuseum, Museum Zaanse Tijd, Bakkerijmuseum en de historische Albert Heijn-winkel
- Ticket Zaanse Schans met toegang tot meerdere musea, twee molens en een digitale audiotour
- Opgericht
- 1961
- Beheerder
- Stichting De Zaanse Schans
- Directie
- Maarten van der Meer
- Bezoekers per jaar
- ca. 2.600.000 (2024)
Toegangsprijzen & kortingen
De toegang is gratis.
| Groepen (vanaf 10 pers.) | € 26,55 p.p.Groepsprijs voor het Ticket Zaanse Schans (volwassenen) vanaf 10 personen; kinderen 4–17 jaar € 18. |
|---|---|
| Ticket Zaanse Schans (Zaans Museum met Verkade Experience, Wevershuis, Kuiperij, Museum Zaanse Tijd, Stijlkamer Kalverringdijk, Molenmuseum, 2 geopende molens, digitale audiotour) | € 29,50Kinderen 4–17 jaar € 20, t/m 3 jaar gratis; inclusief 10% korting bij pannenkoekenrestaurant De Kraai. |
| Combinatieticket MeerPlus & Zaanse Schans | –Busrit met de EBS-lijnen 800/801 plus toegang tot de deelnemende musea, molens en ambachtelijke bedrijven. |
Het erfgoeddorp en het buitenterrein zijn gratis toegankelijk; alleen voor afzonderlijke musea, molens en bedrijven betaal je entree. Met de Museumkaart gratis toegang tot de musea van het Ticket Zaanse Schans, niet tot de molens. De gemeente Zaanstad plant een toegangsticket voor toeristen (inwoners van Zaanstad en Wormerland blijven gratis); de start, oorspronkelijk gepland voor april 2026, is ongeveer een jaar uitgesteld. Openbare toiletten kosten € 1 (alleen pinnen).
Toegankelijkheid
- Deels rolstoeltoegankelijk
- Lift: geen informatie
- Aangepast toilet
- Gehandicaptenparkeerplaats
- Hulphonden welkom: geen informatie
- Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
- Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
- Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
- Audiodescriptie: geen informatie
Het historische terrein is voor rolstoelgebruikers maar beperkt toegankelijk, al zijn er rolstoeltoegankelijke bruggen. Invalidentoiletten in toiletgebouw De Bezem bij de hoofdingang en in het Zaans Museum. Molen Het Jonge Schaap is volledig rolstoeltoegankelijk, De Bonte Hen op de begane grond; het Zaans Museum en het Molenmuseum zijn toegankelijk. Leenrolstoelen te reserveren via het Zaans Museum.
Kinderen & gezin
Gezinsactiviteiten (familietour) biedt vooral het Zaans Museum bij de ingang; bus 800/801 is gratis voor kinderen t/m 11 jaar.
Bereikbaarheid & parkeren
Met het openbaar vervoer
Zaandijk Zaanse Schans (Bahnhof) · 15 min. lopen
NS-station Zaandijk Zaanse Schans (ca. 17 minuten vanaf Amsterdam Centraal), vandaar ongeveer 15 minuten lopen. EBS-buslijnen 800 (sneldienst vanaf Amsterdam Centraal, ca. 24 minuten) en 801, halte direct bij het Zaans Museum, overdag ongeveer elk kwartier.
Met de auto
Betaald parkeren
Parkeerterrein van de Zaanse Schans (8.00–19.00 uur), vast tarief € 15 per bezoek voor auto’s, € 55 voor touringcars; het aantal plekken is beperkt, openbaar vervoer wordt aangeraden. Geen camperplaatsen – uitwijkmogelijkheid: Camperplaats Papillon Zaandam (Willem Prinsplein 2).
- Gehandicaptenparkeerplaats
Navigatieadres: Schansend 7, Zaandam. Voetveer over de Zaan en meerdere openbare aanlegplaatsen voor boten (Havendienst Zaanstad). Fietsen alleen in de fietsenstallingen parkeren.
Route plannenService & horeca
- Café
- Restaurant
- Museumwinkel
- Garderobe: niet aanwezig
- Kluisjes: niet aanwezig
Restaurants en cafés, o.a. Pannenkoekenrestaurant De Kraai, Restaurant De Hoop op d’Swarte Walvis en het MuseumCafé in het Zaans Museum; veel winkels en souvenirzaken. Geen bagagedepot of kluisjes. Openbare toiletten o.a. bij de hoofdingang (De Bezem), op het Schipperplein en aan de Kalverringdijk. Gevonden voorwerpen bij het informatiecentrum in het Zaans Museum.
Evenementen & zaalverhuur
- Ruimtes te huur
- Zakelijke evenementen
Verhuur via de afzonderlijke bedrijven: Zaans Museum & Verkade Experience, Restaurant De Hoop op d’Swarte Walvis, Distilleerderij De Tweekoppige Phoenix, molen Het Jonge Schaap en Pannenkoekenrestaurant De Kraai. Groepsarrangementen vanaf 10 personen via sales@zaansmuseum.nl.
Aanvragen & detailsJe bezoek plannen
| Rondleidingen | ja · duur ca. 1,5 uur |
|---|---|
| Audiotour | ja |
| Aanbod voor scholen | ja |
| Fotograferen | Privéfoto’s en trouwfoto’s op het buitenterrein zonder toestemming toegestaan; commerciële foto- en filmopnamen en opnamen in molens, musea en bedrijven alleen met schriftelijke toestemming (communicatie@dezaanseschans.nl). Drones zijn altijd verboden. |
| Goed om te weten | De meeste huizen worden bewoond – betreed dus geen huizen en tuinen. Groepsrondleidingen vanaf 10 personen: wandeling Zaanse Schans ca. 1,5 uur (€ 14 p.p.), ‘Typisch Hollands’ met bezoek aan een molen en het Wevershuis ca. 1 uur en 45 minuten (€ 23,50 p.p.), kanotocht door de Kalverpolder juli–oktober (ca. 1,5 uur). Honden aangelijnd toegestaan, niet in de musea. Fietsen alleen op de Kalverringdijk. |
