Nederlands Stoommachinemuseum

Over het museum

Het stoomgemaal Vier Noorder Koggen aan de Oosterdijk ten zuiden van Medemblik werd in 1869 in gebruik genomen. Het moest de windmolens van het gelijknamige waterschap ondersteunen, die het polderwater bij hoge waterstand maar moeizaam in de Zuiderzee konden pompen. Het ontwerp kwam van de autodidact Boote de Vries. In 1897 vervingen vier centrifugaalpompen de oude schepraderen en vijzels, en in 1908 kwam er een tweede gebouwdeel bij met een van de toen grootste pompen van Europa – daarna waren de molens overbodig.

In 1940 werd het oudere deel geëlektrificeerd, in 1971 ging de laatste stoommachine uit bedrijf en in 1978 werd het gemaal definitief buiten gebruik gesteld. In het gebouw, nu een rijksmonument, kwam vervolgens de privécollectie van verzamelaar en jachtbouwer Kees Jongert; sinds 1985 is die als Nederlands Stoommachinemuseum voor publiek toegankelijk.

Het museum toont een groot aantal werkende stationaire en mobiele stoommachines, stoommodellen, een smederij uit 1869 en op het buitenterrein onder meer de stoomkraan Boele 9 uit Rotterdam. In een speciaal gegraven binnenhaven ligt sinds 2005 de met kolen gestookte emmerbaggermolen ‘Vooruit’ uit 1941, die vrijwilligers weer onder stoom hebben gebracht. Op stoomdagen stookt een stoker de Lancashire-ketel op en zet hij de machines in beweging.

Later kwam er een vernieuwd bezoekerscentrum bij met een café, een vaste tentoonstelling over de geschiedenis van het gemaal en het waterbeheer en een stoomlab voor schoolklassen. Het museum wordt gerund door een stichting met zo’n 100 vrijwilligers; de collectie is van een eigen stichting, het gebouw en terrein van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

Hoogtepunten

• Stoomgemaal uit 1869 met originele pompen en ketels (rijksmonument)
• Grote collectie werkende stoommachines en stoommodellen
• Met kolen gestookte emmerbaggermolen ‘Vooruit’ uit 1941 in de museumhaven
• Historische smederij met demonstraties op woensdag en zondag
• Superstoomdagen met stoomkraan, stoomwals en minitrein
• Kinderen kunnen zelf een miniatuurstoommachine opstoken

Vaste collectie

• Het verhaal van het Stoomgemaal – Tentoonstelling in het bezoekerscentrum over het gemaal en 500 jaar waterbeheer in West-Friesland, aangevuld met objecten van het Hoogheemraadschap zoals een wapenbord uit 1720 en zilveren ambtsbekers.
• Collectie Kees Jongert – De kerncollectie stationaire stoommachines en modellen in de machinehallen, waarvan er veel op stoomdagen in bedrijf te zien zijn.

Opgericht

1985

Beheerder

Stichting Nederlands Stoommachinemuseum

Directie

Harry de Bles

Toegangsprijzen & kortingen

Prijzen 2026: volwassenen en jongeren vanaf 13 jaar € 13 op stoomdagen, € 11 op dagen zonder stoom. Tickets alleen aan de kassa. Gratis met Museumkaart; ook met ICOM-pas en voor leden van de Vereniging Stoomvrienden. Rondvaarten met eigen tarief, te combineren als arrangement.

Toegankelijkheid

• Deels rolstoeltoegankelijk
• Lift: geen informatie
• Aangepast toilet: geen informatie
• Gehandicaptenparkeerplaats: geen informatie
• Hulphonden welkom
• Tastmodellen / voelbare objecten: geen informatie
• Rondleidingen in gebarentaal: geen informatie
• Informatie in eenvoudige taal: geen informatie
• Audiodescriptie: geen informatie

Het museum is rolstoeltoegankelijk, met uitzondering van de galerij in het gemaal en de baggermolen. Bij vragen over toegankelijkheid of voor assistentie vraagt het museum je vooraf contact op te nemen. Honden zijn welkom.

Kinderen & gezin

Erg geschikt voor kinderen & gezinnen

• Gezinsrondleidingen & workshops
• Speurtocht, doeboekje of kinderaudiotour
• Doe- en voelstations

Kinderspeurtocht met een pakket inclusief brandstofblokje, om zelf een miniatuurstoommachine op te stoken. Op stoomdagen mogen kinderen de stoker helpen en krijgen ze een stokersdiploma; op woensdag en zondag is er bij de smid een diploma als hulpsmid te verdienen. Op Superstoomdagen een minitrein en knutselactiviteiten.

Bereikbaarheid & parkeren

Met de auto via de A7, afrit 10a Abbekerk, dan via Broerdijk, Zuiderweg, Poelweg, Vereweg en Droge Wijmersweg naar de Oosterdijk. Fietsenstalling met laadpunten voor e-bikes; het museum ligt aan wandel-, fiets- en vaarroutes. Eigen aanlegsteigers aan het IJsselmeer (‘Stoomhaven’) en aan de Kleine Vliet (‘Museumhaven’), vanuit de binnenstad per boot via de Groote Vliet bereikbaar.

Service & horeca

• Café
• Museumwinkel

Stoomcafé in het bezoekerscentrum met koffie, appeltaart, limonade en kleine snacks, in de zomer een ijskraam; souvenirs aan de kassa. Voor groepen koffietafel, lunch, borrel of diner op reservering.

Evenementen & zaalverhuur

• Ruimtes te huur
• Privéfeesten
• Zakelijke evenementen
• Bruiloften / trouwceremonies

Verschillende ruimtes voor familiefeesten, bedrijfsfeesten, vergaderingen en teambuilding, ook diners tussen de stoommachines; erkende trouwlocatie. Te combineren met een rondleiding en een boottocht door de polder.

Je bezoek plannen